Archive for January, 2008

Fibonacci sayıları – I

1175 yılında Pisa’da doğan Italyan matematikçi Leonardo Fibonacci aslında hiçbirşeyin mucidi olmamakla beraber, bir tür gizemli sayı serisine ismini vermiştir. Babasının görevi için şimdiki Cezayir’de bulunduğu sırada Araplardan öğrendiği matematik konularını bir kitapta toplayarak, günümüzde kullanılan Hint-Arap sayı sistemini Avrupa’ya tanıtan kimsedir.

Bize şimdi garip gelmesine rağmen 12-13.yüzyıl Avrupasında 0 “sıfır” bilinmiyordu ve Romen rakamları kullanılıyordu. Ondalık sisteme ve 0-9 arası sayıların pratikliğine alışan Fibonacci yazdığı “Hesaplama Kitabı”yla Hintlilerin ve daha sonra Arapların yüzyıllardır kullandığı sistemi Avrupaya ilk tanıtan kişidir. Ayrıca bu sayılarla nasıl muhasebe tutulacağını, temel matematik işlemlerini, ağırlık ve diğer ölçümlerin nasıl hesaplanacağını, faiz hesaplarını, para değiş tokuşu vs örneklerle anlatarak Avrupa’da matematiğin gelişmesinin temellerini atmıştır.

SORU (1200 yılında Fibonacci’nin çözdüğü problem):

1 erkek ve 1 dişi tavşanı bir tarlaya bırakırsak 1 yıl sonra kaç tavşan olur? Read the rest of this entry »

Domatesin çekirdeği kırmızı…

Bugün yokluğunu düşünemiyeceğimiz gıdaların en başta gelenlerinden domatesin tarihi aslında çok yeni, 1850 lerde Sultan Abdülmecid tarafından getirilmiş ama sofralara gelişi 1960 ları bulmuş. 1970’de 2 milyon ton ürettiğimiz domatesi çok sevmiş olmalıyız ki 1985’deki 4 milyon tonluk üretim şimdilerde 10 milyon tona çıkarak, Çin (36 m.t.) ve ABD (13 m.t.) nin ardından dünyanın 3. büyük üreticisi olmuşuz. FAO 2005 verilerine göre, günlük kişi başı tüketimde Yunanistan 1., Mısır 2. ve Türkiye de 3. durumda.

domat.JPG

Meksika ve Peru’da yüzyıllardır bilinen domates Amerika’yı keşfe giden Ispanyollar tarafından dünyaya 16.yy da tanıtılmış. İlk başlarda zehirli sanıldığı için pek dikkate alan olmamış (aslında meyvası hariç bitki zehirlidir). Read the rest of this entry »

Uzayda yaşamın bilinmeyenleri

Herhalde istisnasız herkes uzaya çıkıp şöyle dünyaya bir uzaktan bakmak ister, bir sürü çocuk da büyüyünce astronot olmak ister. Meğer astronotlar neler çekiyormuş da haberimiz yokmuş. İşte bazı ilginç bilgiler:

* Yerçekimi olmayınca tüm vücut sıvıları yukarıya doğru çıkar, surat pofuduk bir hal alır, kemikler kalsiyum kaybeder bu da böbrek taşı oluşumuna neden olur.

* Bağırsaklar çok yavaş çalışır, kabızlık kaçınılmazdır, kalp büzüşür ama en ilginci omurgada azalan basınç sayesinde astronotların boyu 5 cm kadar uzar.

*Dünyada horlayan astronotlar uzayda ses çıkarmadan uyur ama derin uyku bir hayaldir, güneş günde 16 kere doğarsa gelin de Read the rest of this entry »

Katkı maddelerinin olumsuz katkısı

Katkı maddeleri çocukları olumsuz etkiler mi? İngiliz tıp dergisi Lancet’te yayımlanan bir çalışmaya göre evet, etkiler.
Southampton Üniversitesinden bir araştırma ekibi 3 yaşında 153 çocuk ve 8-9 yaşlarında 144 çocuk üzerinde hiperaktivite ölçümleri yapmışlar. Bir gruba 6 hafta boyunca yapay reklendiricili ya da sodyum benzoat koruyuculu meyva suyu verilirken, diğer gruba Read the rest of this entry »