Triskaidekafobi
Uğursuz bir sayı olduğuna saplantı derecesinde inananların, Triskaideka korkusu olan insan diye sınıflandırıldığı kendine özel bir psikoloji terimi bile bulunan, cuma günü ile birleştiğinde insanların evlerinden dışarı adım bile atmamalarına sebep olan 13 sayısının neden uğursuz olduğuna dair pek çok inanış vardır (böyle trışkadan bir fobinin varlığını da sizlerle paylaştık ya, artık gözümüz açık gitmeyiz, fobinin adı Yunanca’dan alınmış; triskaideka=13).
Bu inanışların içinde en bilineni, Hz. İsa’nın aslında 12 değil de 13 havarisinin bulunduğu, ve bu havarilerden 13.’sünün İsa’yı Romalılara gammazlayan İskariyot (Judas) adlı hain olduğu, dolayısıyla o günden itibaren havari sayısında sezon sonu indirimine gidildiği varsayımıdır.
Norveç mitolojisinde de, kötülük tanrısı Loki’nin, tanrı Baldur’un sofrasına katılan 13.tanrı olduğu ve bunun Baldur’un ölümüne sebebiyet verdiği yazılıdır.
Ancak kurcalayan görüyor ki, işin farklı boyutları mevcut. Eskiden kullanılan bir takvim türü olan lunasolar (hem ay hem güneşi baz alan) takvimde “artık yıl” benzeri bir artık ay oluyordu ve bu da belli aralıklarla senelere 13. bir ay’ın eklenmesini gerektiriyordu. Gündelik hayatlarında arada bir oluşan bu değişiklikten dolayı, bu takvimi kullanan halklar arasında 13 uğurlu bir sayı haline geldi.
Hristiyanlık yayıldıkça,
-”Bu takvim putperestlerin bir icadı !” dendi, böylece 13′ün de uğursuzluk işareti sayılması gerektiği inancı yayıldı.
Hristiyan olmayan kültürler ise kendi bildiklerini okumaya devam ettiler. Günümüzde Çinlilerde ve Yahudilerde 13 hala uğurlu sayıdır.
Diğer bir yoruma göre, Papa Klemens V , bir cumaya denkgelen 13 Ekim 1307 gününde, Avrupa’da papalık kurumuna karşı gizli bir güç haline gelmeye başlayan tapınak şövalyelerine karşı kanlı bir bastırma operasyonu başlattığı için, 13′ün uğursuz bir sayı, ayın 13′ünün cumaya denkgelmesinin ise duble uğursuzluk olduğu inanışı yayılmıştır.
Peki Formula 1′de 13 numaralı arabanın bile bulunmamasına sebep olacak kadar yaygın bu inanış, dünyanın her yerinde mi geçerlidir?
Buna “herhalde öyledir” ya da “bilmem ki” cevabını verme ihtimali olanlara
-”Herhalde bu siteyi ilk defa ziyaret edenlerdensiniz.” deriz. Çünkü kurcalama.com okurları bilir ki, bu sitenin yazarlarının sorunlu bir çocukluk dönemleri ve çok az oyuncakları olmuş, dolayısıyla olduk olmadık herşeyi kurcalamak gibi bir alışkanlıkları gelişmiştir.
Bu konuyu araştırınca da gördük ki, 13 yerine başka sayıları uğursuz addeden kültürler varmış.
Örneğin Japonya’da uğursuz sayı 4′tür. 4′ün Japonca karşılığı “shi” aynı zamanda “ölüm” demektir. Ülkedeki hiç bir otelin 4 numaralı odası, hiçbir havayolunun 4 numaralı koltuğu yoktur. Zamanında Nokia 4411 modeli çok başarısız bir satış grafiği izlemiştir.
İtalya’da ise 17′nin akibeti aynıdır. Roma rakamlarıyla 17, yani XVII’nin okunuşu Latince’de “vixi = ben ölüyüm” ‘ü andırdığı için böyle bir inanışın olduğu ülkede örneğin Renault 17 modeli arabalar Renault 177 adıyla satılmakta, asansörlerde 16′dan sonra 18. kat gelmektedir. Ayın 13′ünün değil, 17’sinin cumaya denkgeldiği günlerde İtalya’da şehiriçi ve şehirlerarası araç trafiği rahatlamaktadır.
