Göreceli Everest
Everest’in tepesi dünyanın en yüksek noktası mıdır?
Bu nereden baktığınıza bağlıdır.
Deniz seviyesinden baktığınızda Everest Dağı 8848 m. ile en yüksek dağdır. Ama bir dağı, deniz seviyesi gibi göreceli bir ölçü ile ölçmek neden geçerli olsun ki? Deniz seviyesi milyonlarca yıl içinde yüzlerce metre seviye farklılıkları göstermektedir. Belirli dönemlerde dahi, denizin seviyesinde iniş çıkışlar tespit edilmektedir. Örneğin Antalya’da deniz seviyesini plaj mevsiminde değil de dünkü fırtınada ölçseydiniz, denizin (hem de buna paralel olarak insanlardaki üçbuçuk seviyesinin) yükseldiğini görecektiniz.
Eğer dünyamızdaki dağları her zaman sabit olan bir noktadan, mesela dünyanın merkezinden ölçecek olursak (ki çok daha mantıklıdır), dünyanın en yüksek dağı Güney Amerika’daki And’larda bulunan Chimborazo Dağı’dır.
Çünkü dünyamızın şekli, tam bir küre değildir, kutuplarda daha basık, ekvatorda daha geniştir. Dolayısıyla ekvator çizgisinde bulunan bir nokta, kutuplardaki bir nokta ile karşılaştırıldığında dünyanın merkezinden daha uzaktadır (yaklaşık 21 km ).
Chimborazo, deniz seviyesinden 6310 m. yükseklikte görünmesine rağmen, ekvatora sadece 200 km.’lik bir mesafededir, bu yüzden 29. ve 30. kuzey meridyenlerinin arasında bulunan Everest ile karşılaştırıldığında, dünyanın merkezinden 2600m. daha uzaktadır.
Başka bir kritere göre ölçersek, sıralama yine değişmektedir. Eğer bir dağı, bulunduğu bölgedeki yükseklik bakımından ölçerseniz, Hawaii’deki Mouna Loa en yüksek dağdır. Bir ada olduğundan dolayı, içinden yükseldiği denizin tabanıyla arasındaki yükseklik farkı 9000 metreden fazladır.
Peki ya bir dağı yüksekliği ile değil de, kütlesiyle ölçersek? O zaman da Afrika’daki Klimanjaro Dağı’nın 10.000 kübikkilometrelik taş kütlesini hiç bir dağ geçememektedir.
